Bevallen: het is iets waar elke zwangere vrouw naar uitkijkt en tegenop ziet tegelijk. Wat kun je echt verwachten? Niet het gepolijste verhaal, maar de eerlijke versie van moeders die er al doorheen zijn gegaan. In dit artikel leggen we de fasen uit, wat de pijn inhoudt, welke pijnstilling er is en wat er daarna komt.
De drie fasen van de bevalling
Fase 1: de ontsluiting. De baarmoeder trekt samen via weeën om de baarmoedermond open te zetten van 0 naar 10 centimeter. Dit is de langste fase, zeker bij een eerste bevalling. De weeën beginnen onregelmatig en licht, en worden geleidelijk zwaarder, langer en regelmatiger. Veel vrouwen bevallen een deel van deze fase nog thuis. Zeker tot een centimeter of 4 is het in veel gevallen nog goed te overzien.
Fase 2: het persen. Zodra je volledig ontsluiting hebt, begin je te persen. Dit voelt anders dan de ontsluitingsfase: je hebt een sterke drang om te duwen. Deze fase duurt bij eerste bevallingen gemiddeld 30 tot 60 minuten, maar kan korter of langer zijn. Dit is echt heel wisselend. Er zijn verloskundigen die beweren dat het bij het 1e kind vaak langer duurt, maar in veel gevallen in mijn omgeving en bij mij zelf was onze dochter er na 15 minuten persen.
Fase 3: de placenta. Na de geboorte van de baby moet ook de placenta uitgedreven worden. Dit duurt meestal 5 tot 30 minuten en voelt veel lichter aan dan de vorige fasen. Na dat grote kinderhoofdje floept zo’n flexibele placenta er zo uit zou ik bijna zeggen. Natuurlijk is dit niet altijd het geval en soms duurt het ook even voordat hij wil komen.
Hoe voelen weeën?
Weeën zijn moeilijk te beschrijven voor iemand die het nog niet heeft meegemaakt. De meeste moeders omschrijven het als een golf van pijn die begint in de rug of lage buik, toeneemt naar een hoogtepunt en dan weer afneemt. Tussendoor heb je pauze. Het bijzondere van weeënpijn is dat het een doel heeft: je lichaam werkt hard om je baby te brengen. Dat helpt sommige vrouwen om er anders naar te kijken. Wat mij betreft kun je het het beste vergelijken met menstruatiepijn alleen dan veel heftiger maar wel met pauzes. En geloof me die pauzes ga je echt nodig hebben. Zorg dat je goed voorbereid bent op heftige pijn, oefen met je ademhaling, zorg dat je mogelijkheden hebt om het jezelf comfortabel te maken (bad, douche, bal). Het is namelijk moeilijk inschatten wat je wel en niet prettig vindt bij een eerste keer. Op het moment dat je echt in de heftige weeën zit tover je niet zo even een bal ergens vandaan. Voorbereiding geeft rust dat je alles aan kan (in mijn geval tenminste).
Pijnstilling tijdens de bevalling
Je hoeft de bevalling niet zonder pijnstilling te doen. Dit zijn de opties:
- Ruggenprik (epiduraal): de meest effectieve pijnstilling. Wordt toegediend via een katheter in de rug en verdooft de onderste helft van het lichaam. Het nadeel van een ruggenprik is wel dat je ook niet kunt persen. In veel gevallen kan dit de bevalling ook juist vertragen dus niet voor iedere vrouw de juiste oplossing. Het is in ieder geval geen oplossing om pijnvrij te bevallen.
- Remifentanil (pijnpomp): een morfineachtig middel via een infuus. Je bedient zelf de pomp. Neemt de pijn niet volledig weg maar maakt het draaglijker. Het nadeel hiervan is wel dat je suffer kunt worden en niet de hele bevalling met volledig bewustzijn meemaakt. Veel moeders ervaren dit achteraf als jammer.
- Lachgas: verdooft niet, maar vermindert de pijnbeleving en helpt je ontspannen. Je ademt het zelf in tijdens een wee.
- Bad of douche: warm water werkt ontspannend en verlichting de pijn, zeker in de beginfase.
Thuis of ziekenhuis bevallen?
Nederland is een van de weinige landen waar thuisbevallen nog normaal is. Ongeveer 13% van de bevallingen vindt thuis plaats. De voordelen: je bent in een vertrouwde omgeving, je eigen bed, je eigen douche en je hoeft na de bevalling niets meer, niet in de auto, niet ergens naartoe, niet in de auto met je baby van 3 uur oud. De nadelen: als er iets misgaat, duurt het langer om hulp te krijgen en er is geen ruggenprik beschikbaar. Bespreek met je verloskundige wat het beste bij jou past.
De eerste uren na de bevalling
Het gouden uur: de eerste uren na de bevalling zijn bijzonder. Huid-op-huidcontact met je baby helpt bij de hechting, warmte en de eerste voeding. Veel moeders beschrijven dit als een van de mooiste momenten in hun leven, ook als de bevalling zwaar was. Na zo’n toch wel heftige pijnlijke ervaring voel je je zo trots en is het ook belangrijk dat je even tot rust komt. Bel niet acuut je familie maar geniet dit eerste moment met je nieuwe gezin.
De 5-5-5 regel: de eerste 5 dagen in bed, 5 dagen op bed en 5 dagen rondom het bed. Veel moeders zeggen achteraf dat ze zich hier beter aan hadden willen houden. Kijk ook naar onze pagina over de bevallen checklist voor alles wat je nodig hebt.
